συνέντευξη με τον πάνο μουζουράκη

Από την Βάσια Τσώτσου

…Η παρακάτω συνέντευξη μαγνητοφωνήθηκε στις 2/4/2009. Όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, αφορούν μονάχα τη μια ώρα και κάτι που βρέθηκα Παρασκευή βράδυ με τον Πάνο στο Οξυγόνο. Δεχτείτε τις μεγάλες του αλήθειες ως αναπόδεικτες. Έχουν περάσει κάμποσες μερούλες από τότε!! 

Κάποιους τους οδηγεί η τύχη. Κάποιοι άλλοι όμως χρειάζεται να τρέξουν χιλιόμετρα για να τη φτάσουν. Εσύ σε ποια κατηγορία ανήκεις;

Που οδηγώ εγώ τη τύχη μου! Αρκετά συχνά όμως την έχω αφήσει να πάρει και η ίδια το τιμόνι και η αλήθεια είναι ότι η τύχη είναι μεγάλο θέμα σε όλα αυτά που μου έχουν συμβεί μέχρι τώρα.

Σε ξέρουμε κυρίως ως τραγουδιστή, ηθοποιό, stand up comedian. Τι ακριβώς είναι ο Πάνος Μουζουράκης;

Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για το stand up comedian εάν και πιστεύω πως είναι υπερβολικός σαν χαρακτηρισμός. Όχι ότι δε μου αρέσει. Μου αρέσει και πάρα πολύ, αλλά νομίζω ότι είσαι και ο πρώτος άνθρωπος που με αποκαλεί έτσι.

Μα πάνω στη σκηνή παρεμβάλεις δρώμενα που θυμίζουν πάρα πολύ stand up comedy. Επικοινωνείς με τον κόσμο με έναν ιδιαίτερο και μοναδικό τρόπο. Αυτοσαρκάζεσαι. Κλέβεις αναπτήρες…και γενικά γελάμε πολύ μαζί σου…ενώ εσύ τραγουδάς.

Απλά, δεν θέλω ή μάλλον φοβάμαι να δώσουμε αυτόν τον τίτλο διότι μετά τα συγκεκριμένα κείμενα θα κριθούν ως κείμενα μιας παράστασης stand up comedy. Ουσιαστικά τα μισά κείμενα είναι κλεμμένα, μεταφράσεις δηλαδή και τα άλλα μισά είναι δικής μου έμπνευσης. Μεγάλη μου επιρροή ήταν ο Bill Hicks, αλλά το αναφέρω αυτό μέσα στη πρόζα. Όποτε κλέβω, μεταφράζω δηλαδή προσπαθώ να τιμώ τον άνθρωπο που το είπε πριν από εμένα.

Και τελικά τι είσαι;

Θα μου άρεσε να χρησιμοποιούν ωραίες λέξεις για να με περιγράψουν, αλλά θα το θεωρούσα ψωνίστικο να χρησιμοποιήσω εγώ ωραίες λέξεις για να με περιγράψω.

Και ως προς την ιδιότητα που σε χαρακτηρίζει;

Ασχολούμαι με το τραγούδι. Από το να γράψω τον στίχο και να τον ερμηνεύσω μέχρι να τον διανθίσω με μια πρόζα πριν και μια πρόζα μετά για να κάνω το τραγούδι πιο ενδιαφέρον και για τον κόσμο. Τον κόσμο με τον οποίο κατά βάση θέλω να μοιραστώ τις ανασφάλειές μου, τις χαρές μου και τις λύπες μου. Αυτό προσπαθώ να κάνω κάθε φορά με όσο πιο δικό μου και αληθινό τρόπο γίνεται, ώστε να είναι το ίδιο αληθινός και ο αντίκτυπος που θα πάρω από κάτω. Είτε αυτός είναι καλός είτε όχι.

Είμαστε ή όχι αυτό που δηλώνουμε;

Κάπου είχα διαβάσει, δε ξέρω μπορεί να ήταν και σε κανένα bumper sticker ότι το 50% της προσωπικότητάς μας είναι το τι πιστεύουμε εμείς ότι είμαστε και το άλλο 50% το τι πιστεύουν οι άλλοι. Τώρα εγώ δε το έχω ψάξει παραπέρα. Με έχει ικανοποιήσει κατά κάποιο τρόπο αυτή η απάντηση και δεν έχω ασχοληθεί με το τι είμαι. Πάντως νομίζω ότι ό,τι και να είμαστε, εμείς το επιλέγουμε.

Υπάρχουν σουπερήρωες στον μαγικό μας κόσμο;

Εάν ίσχυε αυτό τότε ο Spiderman και ο superman θα ήταν εμπορικές επιτυχίες ή βιογραφίες κάποιων ανθρώπων. Υπερήρωες, δύσκολα. Άνθρωποι με χαρίσματα ναι, υπάρχουν. Αλλά στη περίπτωση που ο Spiderman και ο superman έχουν κάτι το αλληγορικό μέσα τους, τον χειρισμό της δύναμης και της εξουσίας για το καλό της ανθρωπότητας, τότε πιστεύω πως οι αδύναμοι παλεύουν για το καλό της ανθρωπότητας και ότι αυτοί που πραγματικά έχουν τη δύναμη δε κάνουν τίποτα για να βοηθήσουν. Βέβαια το θέμα είναι εάν οι αδύναμοι αποκτήσουν τη δύναμη, θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό το καλό που προσπαθούσαν χωρίς να έχουν δύναμη;

Και η πραγματική απάντηση σε αυτό;

Πιστεύω πως η εξουσία διαφθείρει και ότι δεν έχει υπάρξει ακόμα αυτός ο άνθρωπος ο οποίος θα περάσει άφθαρτος μέσα από όλο αυτό το σύστημα. Από την άλλη όμως πιστεύω και πως κάποια στιγμή θα γεννηθεί και έπειτα θα ακολουθήσουν και άλλοι τους οποίους βέβαια θα χαρακτηρίζει η συνείδηση. Θα εξελιχθούμε σαν είδος. Μπορεί η ιστορία να έχει δείξει ότι επαναλαμβάνουμε τα λάθη μας, συνέχεια και συνέχεια, θεωρώ όμως πώς εάν αρχίσουμε και εξελίσσουμε ιδέες, θα προχωρήσουμε και παραπάνω.

Έτσι ξαφνικά θα αλλάξει; Εάν ήταν τόσο εύκολο γιατί δεν έχει ήδη πραγματοποιηθεί;

Απλά φυσική εξέλιξη. Μέχρι τώρα εξελίσσαμε τις επιστήμες και τις τεχνολογίες και είχαμε παρατήσει πολύ το πνεύμα. Οπότε φαντάζομαι κάποια στιγμή όταν θα κορεστεί το θέμα της εξέλιξης της τεχνολογίας, άμα προλάβουμε πριν αυτοκαταστραφούμε σαν είδος, θα έρθει και η ώρα που θα έχουμε το χρόνο ίσως και την άνεση να ασχοληθούμε λίγο παραπάνω με αυτό.

Ακούγεται σαν μια ουτοπία…

Προσωπικά, πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή δε μπορούμε να αναπτύξουμε το πνεύμα μας γιατί είμαστε σε ένα ενδιάμεσο στάδιο. Γιατί το πνεύμα αναπτύσσεται ουσιαστικά ή σε ιδιαίτερα δύσκολες καταστάσεις- δες πόσοι ποιητές και συνθέτες έχουν βγει από τα χαμηλά στρώματα- ή σε συνθήκες ευημερίας- οι φιλόσοφοι της αρχαίας Ελλάδας με τα λουτρά του και τις ανέσεις τους για παράδειγμα.

Το παρελθόν αποτελεί μέρος της ταυτότητας;

Σίγουρα. Πιστεύω ότι εάν δεν είχα αυτό το παρελθόν δε θα ήμουν και αυτός που είμαι σήμερα. Πολλές φορές βέβαια χρησιμοποιώ το παρελθόν για να δικαιολογήσω τα λάθη μου ή και να επωμιστώ τις επιτυχίες του τώρα.

Αγαπημένος ήρωας comic;

Λόγω της ανθρώπινης πλευράς του ο Spiderman. Ξέρεις αυτόν τον γκαντέμη! Ο τύπος που έχει προσπαθήσει να κάνει το καλό και εμείς τον σκοτώνουμε; Πάρε για παράδειγμα τον Jesus Christ ή τον Martin Luther King. Έπειτα ο daffy duck λόγω μιας τρέλας που είχε σαν χαρακτήρας, την οποία όμως και διαφθείρανε μέσα στον χρόνο και τον έκαναν να φαίνεται ως ο κακός ενώ στην ουσία του ήταν τρελός. Στα πιο περίεργά μου χρόνια ο ροζ πάνθηρας και σίγουρα αγαπημένος ήρωας τα τελευταία χρόνια ο Μπομπ Σφουγγαράκης.

Τι απέγινε ο πρώτος σου παιδικός έρωτας;

Δε ξέρω!

Τον θυμάσαι;

Ναι! Όχι ότι ποτέ είχε γίνει τίποτα, αλλά να.. μου είχε φτιάξει μια φορά τον γιακά και μου είχε μείνει αυτό. Έπειτα εγώ τη πήγα σπίτι της και τη ρώτησα εάν ήθελε να βρεθούμε και εκτός σχολείου ή να ξαναπήγαινα την επόμενη στο σπίτι της. Τότε εκείνη μου έστειλε σαν απάντηση ένα φιλάκι με έναν μορφασμό. Στην αρχή σκέφτηκα ότι όλο αυτό ήταν ναι. Μετά όμως όταν επεξεργάστηκα λίγο καλύτερα τα δεδομένα κατάλαβα ότι… μάλλον ήταν όχι.

Θυμάσαι καθόλου τα χρόνια της εφηβείας σου; Ευαίσθητο παιδί ή επαναστάτης;

Δεν αποκλείει το ένα το άλλο. Ήμουν αρκετά ευαίσθητος ώστε να μπορώ να επαναστατήσω κιόλας μα και να ταυτιστώ με κάποια πράγματα. Βέβαια η επανάσταση σε αυτή την ηλικία είναι μια μεγάλη παγίδα. Στα 15 σου έχεις προσωπικά προβλήματα, δεν έχεις κοινωνικά. Εντάξει έχεις προβλήματα με το σχολείο αλλά δεν έχεις προβλήματα ουσιαστικά με το κράτος διότι η μόνη σου συνδιαλλαγή με αυτό είναι μια αστυνομική ταυτότητα. Απλά ταυτίζεις τη καταστολή του κράτους και όλο αυτό τον έλεγχο που προσπαθούν να σου επιβάλλουν ενώ εσύ είσαι σε μια κατάσταση ακμής και ελεύθερου πνεύματος με το οικογενειακό σου περιβάλλον. Όσο όμορφο και πηγαίο και αν είναι το να ζεις αυτά τα χρόνια, τείνει να το εκμεταλλεύονται κάποιοι. Οπότε, ναι θέλω να θεωρήσω ότι έκαναa τη δική μου επανάσταση και ότι με εκμεταλλεύτηκαν και κάποιοι για τα δικά τους συμφέροντα.

Τι εννοείς όταν μιλάς για εκμετάλλευση;

Απλά θέλω να πω ότι πολλές φορές όταν προσπαθείς να εκμεταλλευτείς την επαναστατικότητα και την αδρεναλίνη ενός 15χρονου, είναι πολύ εύκολο να τον βγάλεις στον δρόμο και να του βάλεις και μια πέτρα στο χέρι και να τον κάνεις να πετάξει τη πέτρα στη μάνα του νομίζοντας ότι πετάει μια πέτρα σε κάποιο κατεστημένο. Χωρίς να του δίνεις ουσιαστικά τις επιλογές. Χωρίς να του λες τι θα αλλάξει και τι ακριβώς θα επαναφέρει.

Κάποτε όμως γράφτηκες και σε δραματική σχολή. Έτσι δεν είναι;

Σεμινάρια έκανα μόνο. Τη δεύτερη χρονιά με έδιωξαν ευγενικά από τη σχολή και μέχρι εκεί.

Οι γνώσεις σου πάνω στη μουσική από που προέρχονται;

Από τη πλατεία Ναβαρίνου που καθόμασταν πιτσιρίκια στη Θεσσαλονίκη και παίζαμε κιθάρες.

Δεν έχεις σπουδάσει;

Όχι, στα 14 είχα κάνει ένα χρόνο κιθάρα, αλλά δε βοήθησε και πάρα πολύ αυτό.

Και όλα τα υπόλοιπα δηλαδή είναι πηγαία;

Πηγαία. Δηλαδή αυτοδίδακτος θεωρούμαι αλλά δεν είναι ότι είμαι και κανένα τέρας γνώσεων πάνω στη μουσική. Προσπαθούσα από μικρός να τραγουδάω όπως τραγουδούσε ο Παύλος Σιδηρόπουλος επειδή μου άρεσε πολύ. Όπως και να έχει στην αρχή ήταν πολύ πιο τραγικό από ότι άκουσες εσύ στον δίσκο. Αλλά δεν είναι κακό γιατί η μίμηση είναι ουσιαστικά ένας τρόπος μάθησης. Η σωστή τοποθέτηση και οι σωστές αναπνοές γίνονται ενστικτωδώς. Το ανακαλύπτεις μόνος σου απλά και μόνο τραγουδώντας.

Ο χώρος της υποκριτικής και της μουσικής αγγίζει πολύ τα νέα παιδιά. Για ποιο λόγο να συμβαίνει αυτό;

Το γεγονός ότι παλιά για να γίνεις μουζικάντης ή τραγουδιστής ήταν κάτι το οποίο εάν δεν είχες σχέση με το κλασικό ρεπερτόριο ήταν μία δεύτερη δουλειά, δεύτερης επιλογής και αφορούσε άτομα που είχαν ταλέντο, σήμερα δεν ισχύει. Αυτή τη στιγμή όσο εγγυημένο είναι να πετύχεις ως δικηγόρος ή γιατρός, τον ίδιο κόπο καταβάλλεις πάνω κάτω και για να γίνεις και τραγουδιστής. Απλά το επάγγελμα του τραγουδιστή (ή του ηθοποιού) ενέχει και μια γλύκα μέσα του επειδή έχει να κάνει και με το θέμα της τέχνης μα και με το θέμα της αναγνωσιμότητας. Για όσους απλά νομίζουν ότι έχουν ωραίες φωνές και το κάνουν απλά για να τους δει ο κόσμος, φαντάζομαι ότι μετράει πάρα πολύ. Είναι επαγγέλματα που σου δίνουν μια δύναμη, ένα κύρος.

Η προβολή ενός καλλιτέχνη θεωρείς ότι είναι μέσο ή αυτοσκοπός;

Ανάλογα. Υποτίθεται ότι είναι το μέσο για να βγεις και να πεις κάποια πράγματα. Για να προβάλλεις κάτι διαφορετικό, κάτι δημιουργικό. Εγώ δεν μπορώ να πω ότι είναι το μέσο για να προβάλλω τα τραγούδια μου. Ναι, είναι αλλά και ναι, σιγά τα τραγούδια μου. Σιγά τα τραγούδια που ήρθες να μας πεις. Οκ, εντάξει ρε φίλε χρησιμοποίησες αυτό το μέσο για να έρθεις και να μας πεις τι; Την «Οντισιόν στον Διονύση Σαββόπουλο»; Ή το «Μάντεψε ποιός»; Δεν είναι αυτός ο σκοπός γιατί προβάλλοντας αυτά τα δημιουργήματα με μέσο τη προβολή, λύνονται άλλα θέματα μέσα μου.

Θέματα;

Θέματα ανασφάλειας, κοινωνικής αποδοχής. Όλη η πυραμίδα του Maslow!!

Αλήθεια, όταν είσαι πάνω στη σκηνή τι νιώθεις;

Είναι ανάλογα τις στιγμές. Είναι φορές που νιώθω τρομερή συγκίνηση- έχω νιώσει ακόμη και το συναίσθημα ότι αυτή τη στιγμή μπορώ να πεθάνω. Είναι βέβαια και φορές που νιώθω ότι δεν είμαι εκεί. Ότι με έχουν καταβάλλει οι σκέψεις και μπορεί να σκέφτομαι ακόμα και γιατί σήμερα ο κόσμος δεν ανταποκρίνεται στο the calling, το κάλεσμα.

Από που αντλείς πραγματικά όλη αυτήν ενέργεια;

Από τις ανασφάλειές μου.

Τα τραγούδια που γράφεις και ερμηνεύεις μοιάζουν με μικρές ιστορίες. Σχεδόν τις περισσότερες φορές βιωματικές. Μπορείς και γράφεις πάντα ή πρέπει να συμβεί κάτι ιδιαίτερο;

Συνήθως πρέπει να συμβεί κάτι. Το κάτι μπορεί να είναι οτιδήποτε. Την «Οντισιόν στον Διονύση Σαββόπουλο» την έγραψα επειδή μου τη ζήτησε ο Σαββόπουλος για να τη πάω σε οντισιόν, όχι να τη βάλω στον δίσκο. Μπορεί όμως και να ακούσω και ένα πάρα πολύ ωραίο τραγούδι και αυτό από μόνο του να λειτουργήσει ως αφορμή.

Αυτή η αυτοαναφορικότητα σε συνδυασμό με την έκθεση δε σε τρομάζει; Το γεγονός ότι δηλαδή έχεις γράψει ένα τραγούδι που μιλάει για μια μεγάλη απώλεια την οποία ο ίδιος έχεις ζήσει και ξαφνικά την εκθέτεις δεν είναι λίγο επικίνδυνο;

Μιλάς για το «Τώρα αυτό πώς να στο πω». Το τραγούδι αυτό δεν έχει την απώλεια ανθρώπου με τη μορφή του θανάτου μέσα του. Νομίζω ότι έχει σαν τραγούδι τον πρωταγωνιστή και το άτομο στο οποίο απευθύνεται, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είμαι εγώ, όμως μέσα στην αλήθεια του τραγουδιού υπάρχει και μια συγκάλυψη. Η αλήθεια ενός τραγουδιού πολλές φορές είναι πιο βολική από το να πεις σε κάποιον :τρέμω από φόβο μη σε χάσω πριν σε ξεπεράσω. Όχι δε με πειράζει από τη στιγμή που μπορεί ο άλλος να ταυτιστεί με αυτό. Είμαι πολύ υπερήφανος για αυτό το τραγούδι και δε με πειράζει για το εάν εκτεθώ από αυτό. Όποιος μπει στον κόπο να το ακούσει και να το αντιληφθεί όπως εγώ, είμαι σίγουρος ότι θα του αρέσει και δε θα το συγκρίνει με εμένα. Θα το συγκρίνει με τον εαυτό του.

Και αυτό που έζησε ο συγκεκριμένος πρωταγωνιστής, δε του θυμίζει το τότε;

Όσον αφορά το τότε, δεν υπάρχει. Το τότε, ήταν τότε. Εάν κάτι το οποίο με είχε προβληματίσει τότε με ακολουθεί και με στοιχειώνει σήμερα, θα ήταν ψυχιατρικό το θέμα. Έχω μάθει να ξεπερνώ και να αφήνω πίσω μου τις καταστάσεις. Τη κατάσταση για την οποία γράφτηκε το τραγούδι αυτό, μπορεί τώρα να τη βλέπω και να χαίρομαι. Με μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Αλλά πάντα έρχονται καταστάσεις τώρα στη ζωή μας οι οποίες θα μας ξαναθυμίσουν αυτό το γεγονός.

Έχεις χάσει ποτέ κάτι ολοκληρωτικά δικό σου;

Όχι γιατί τίποτα δεν ήταν ποτέ ολοκληρωτικά δικό μου.

Τι μας ανήκει πραγματικά;

Ίσως ο εαυτός μας να μας ανήκει πραγματικά. Όλα τα υπόλοιπα είναι όμορφες σκέψεις και συνδεόμαστε με πράγματα μέσα από καταστάσεις αλλά ποτέ δε μπορούμε να θεωρήσουμε ότι μας ανήκουν αυτά τα πράγματα.

Πώς θα όριζες μια όμορφη ψυχή;

Φαντάζομαι κάτι το οποίο να εκπέμπει απλά αγάπη. Αγάπη όμως με όλη την έννοια της λέξεως.

Πιστεύεις στον Θεό;

Πιστεύω σε μια ανώτερη δύναμη. Κάνω και τον σταυρό μου που και που. Δε πιστεύω στην εκκλησία και σε όλο αυτόν τον θεσμό. Αλλά, ναι.. είτε λέγεται Θεός, είτε λέγεται Βούδας είναι αυτό το κάτι παραπάνω του οποίου είμαστε και εμείς μέρος.

Όνειρα κάνεις; Το πιο ακριβό σου;

Είναι πράγματα τα οποία πάντα ήθελα αλλά αυτός ήταν και ο μόνος τρόπος που τα διεκδικούσα. Το θέλω ήταν ο μόνος τρόπος διεκδίκησης.

«Όλα αυτά που είπα σήμερα και που σου δήλωσα αύριο μπορεί να μην ισχύουν γιατί αλλάζω πάρα πολύ εύκολα γνώμη για τα θέματα»…οι τελευταίες του λέξεις…

Τι όμορφο άραγε που είναι να μπορούν οι άνθρωποι να ταξιδεύουν μέσα στα όνειρα και ακόμα πιο όμορφο να αράζουν τις ελπίδες τους πολύ πιο πάνω από τα ναυάγια…οι τελευταίες δικές μου σκέψεις…

αναδημοσίευση, http://www.panteiakanea.wordpress.com, απρίλιος 2009

Blog στο WordPress.com.